Τανζανίτης

Ο τανζανίτης, που ονομάστηκε από την Τανζανία, τη χώρα προέλευσής του, ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στις 7 Ιουλίου 1967 από τον Μανουέλ ντε Σόουζα. Κάποιοι τον αποκαλούσαν «Τρελός Μανουέλ», αυτή η χρωματιστή προσωπικότητα ήταν γνωστή για το πάθος του να ταξιδεύει μέσα στους αφρικανικούς θάμνους αναζητώντας το άγνωστο ή ακόμα και το ακατόρθωτο, όπως συνήθιζε να περιγράφει τις δραστηριότητές του. Γεννημένος στη Γκόα το 1913, σε ηλικία 20 ετών ο ντε Σόουζα μετακόμισε στην Τανγκανίκα, όπου απέκτησε προσόντα ως κύριος ράφτης. Περιπετειώδης από τη φύση του, σύντομα βαρέθηκε το επάγγελμα και ξεκίνησε τη ζωή του ως χρυσοθήρας στα χρυσωρυχεία κοντά στη Λούπα στη δυτική Τανγκανίκα, αλλά μετακόμισε στα διαμαντορυχεία Σινιάνγκα, αφού οι μεταπολεμικές συνθήκες έκαναν την εξόρυξη χρυσού μη κερδοφόρα. Αυτή η επιχείρηση έγινε ασύμφορη τη δεκαετία του 1960, όταν ένα μονοπώλιο έκανε σχεδόν αδύνατη την απόκτηση αδειών για τους διαμαντοθήρες, αναγκάζοντας τον Μανουέλ να μετακινηθεί στην περιοχή του Κιλιμάντζαρο, όπου συνέχισε να ψάχνει γύρω από τη λίμνη Βικτώρια, συμπληρώνοντας το εισόδημά του με ράψιμο. Γύρω από το Πάσχα του 1967, το ανήσυχο πνεύμα του τον ώθησε να νοικιάσει ένα φορτηγάκι που τον άφησε μέσα στους θάμνους νοτιοανατολικά της Αρούσα. Κατά σύμπτωση, ο οδηγός αρνήθηκε να προχωρήσει πέρα από το μασάι χωριό Μτακούτζα· καθώς δεν υπήρχε τρόπος να μεταφέρει τον εξοπλισμό του πιο πέρα, ο Μανουέλ αναγκάστηκε να αναζητήσει πολύτιμους λίθους σε αυτή την περιοχή. Αφού προσέλαβε τέσσερις Μασάι ως φορτωτές, ξεκίνησε μια αποστολή και περίπου το μεσημέρι της 7ης Ιουλίου ανακάλυψε μια διαυγή μπλε πέτρα, την οποία αρχικά πήρε για ζαφείρι. Μετά από δοκιμή της σκληρότητάς της, κατάλαβε αμέσως ότι δεν ήταν ζαφείρι, αλλά παρ' όλα αυτά πήγε την πέτρα στην Αρούσα, όπου προσπάθησε να την ταυτοποιήσει, ελέγχοντας σε έναν μικρό τόμο ορυκτολογίας, που ήταν η μόνη διαθέσιμη βιβλιογραφία που είχε. Το πιο κοντινό σε αυτή την πέτρα που κατάφερε να βρει ήταν ο ολιβίνης και έτσι ο πρώτος τανζανίτης καταγράφηκε στο όνομά του στις 25 Ιουλίου 1967 – αλλά ως ολιβίνης. Σύντομα έγινε σαφές ότι αυτός ο πολύτιμος λίθος δεν ήταν ούτε ολιβίνης ούτε περίντοτ· απορρίφθηκαν επίσης ο ντουμορτιερίτης, ο κορδιερίτης και ο ζοϊσίτης. Τελικά, οι πέτρες στάλθηκαν στο Αμερικανικό Γεμολογικό Ινστιτούτο, όπου διέθεταν τον απαραίτητο εξοπλισμό για να ταυτοποιήσουν με ακρίβεια την πέτρα ως ζοϊσίτη. Περίπου την ίδια περίοδο, τα δείγματα ταυτοποιήθηκαν στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, στο Βρετανικό Μουσείο, στο Πανεπιστήμιο του Χάιντελμπεργκ, καθώς και από γεωλόγο της κυβέρνησης της Τανζανίας, τον Ίαν Μακλάουντ, που ήταν ο πρώτος που την ταυτοποίησε σωστά. Παρόλο που από αυτές τις πέτρες κατασκευάζονταν όμορφα κοσμήματα, δεν υπήρχε ακόμη καθιερωμένη αγορά για αυτό το υλικό· ο διευθυντής του τμήματος κοσμημάτων της «Saks» στη Νέα Υόρκη αρνήθηκε να πουλήσει την πέτρα. Τελικά, παρουσίασαν δύο δαχτυλίδια φτιαγμένα από το πρωτότυπο εύρημα στον αντιπρόεδρο της «Tiffany», ο οποίος εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την ομορφιά της πέτρας που την ονόμασε τανζανίτη. Έτσι δημιουργήθηκε μια νέα αγορά. Είναι πολύ ασυνήθιστο ένας πρόσφατα ανακαλυφθείς πολύτιμος λίθος να επηρεάσει την παγκόσμια αγορά πολύτιμων λίθων. Αυτό συνέβη με τον τουρμαλίνη παραΐμπα τη δεκαετία του 1990. Αλλά η περίπτωση του τανζανίτη τη δεκαετία του 1960 είναι ακόμη πιο συναρπαστική. Ο τανζανίτης, μια σπάνια βιολετί-μπλε μορφή του ορυκτού ζοϊσίτη, ανακαλύφθηκε το 1967 στην Τανζανία. Η Ανατολική Αφρική παραμένει η μόνη πηγή τανζανίτη και τα αποθέματα είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Τα περιορισμένα αποθέματα, μαζί με την αυξημένη ζήτηση, έχουν οδηγήσει σε διαρκώς υψηλές τιμές. Η τεράστια δημοτικότητα του τανζανίτη δεν είναι καθόλου περίεργη. Αρχικά, η πέτρα ήταν γνωστή με το πιο πεζό όνομα «μπλε ζοϊσίτης». Αλλά αυτή η ονομασία μπορεί να είναι λίγο παραπλανητική, καθώς ο τανζανίτης στη φύση σπάνια είναι μπλε. Στην φυσική του κατάσταση έχει καφέ απόχρωση, και το βιολετί-μπλε χρώμα προκύπτει μέσω ελαφριάς θερμικής επεξεργασίας. Ο τανζανίτης μπορεί να είναι αρκετά ευαίσθητος και μαλακός σε σύγκριση με άλλους ανθεκτικούς λίθους. Στην πραγματικότητα, η σκληρότητα του τανζανίτη είναι πολύ κοντά σε αυτή του σμαραγδιού, 6,5-7 στη κλίμακα του Μος, και η σχιστότητά του είναι χαμηλή. Οι υψηλής ποιότητας, πιστοποιημένοι πολύτιμοι λίθοι τανζανίτη μπορούν να πωληθούν σε τιμές έως και 1.200 δολάρια ανά καράτι, ειδικά για μεγαλύτερους και υψηλής ποιότητας λίθους. Ο τανζανίτης είναι πολύ σπάνιος και η ζήτησή του έχει ενισχύσει τις πωλήσεις, καθώς και πρόσφατα την χειραγώγηση της αγοράς. Ο τανζανίτης παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην αγορά με τη βοήθεια της «Tiffany», που του έδωσε το νέο όνομα «τανζανίτης» και ξεκίνησε μια εκτεταμένη διαφημιστική καμπάνια το 1969. Η «Tiffany» έδειξε μεγάλο ενθουσιασμό και υποστήριξη για τον τανζανίτη, όταν ο Χένρι Πλατ, εγγονός του Λούις Κόμφορτ Τίφανι, περιέγραψε τον τανζανίτη ως «τον πιο όμορφο μπλε λίθο που έχει ανακαλυφθεί τα τελευταία πάνω από 2.000 χρόνια.» Η δημοτικότητα του τανζανίτη αυξανόταν όχι μόνο λόγω της επιτυχίας του στην αγορά, αλλά και λόγω του ίδιου του λίθου. Στην πραγματικότητα, ο τανζανίτης είναι πολύ πιο σπάνιος από το διαμάντι και τα μεγάλα δείγματα υψηλής ποιότητας γίνονται όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν, καθώς η σπανιότητα του τανζανίτη συνεχίζει να αυξάνεται. Οι επιτυχημένες πωλήσεις του τανζανίτη, σε συνδυασμό με τα περιορισμένα αποθέματα, έχουν οδηγήσει σε εκπληκτικές τιμές του πολύτιμου λίθου στην αγορά. Αλλά οι τιμές έφτασαν σε νέα ύψη γύρω στο 1997, όταν μια ομάδα επενδυτών από τη Νότια Αφρική εισήλθε στην εξόρυξη τανζανίτη, αγοράζοντας ένα ορυχείο που ονομάστηκε Μπλοκ Β. Ονόμασαν την εταιρεία τους «Tanzanite One» και προσπάθησαν να εφαρμόσουν όσα έμαθαν από τη De Beers: να ελέγχουν και να επηρεάζουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αγοράς προμήθειας, επενδύοντας επίσης μεγάλα ποσά προσπαθώντας να δημιουργήσουν μια κατανοητή βάση καταναλωτών. Η «Tanzanite One» σκέφτηκε να προωθήσει τον τανζανίτη ως λίθο γέννησης. Ήδη είχε προστεθεί ως εναλλακτικός λίθος γέννησης για τον Δεκέμβριο από την Αμερικανική Ένωση Εμπορίου Πολύτιμων Λίθων το 2002. Αλλά η «Tanzanite One» ήθελε μεγαλύτερη αναγνώριση – ήθελαν ο τανζανίτης να δίνεται σε κάθε παιδί κατά τη γέννησή του, ανεξάρτητα από τον μήνα, επικαλούμενοι το σύνθημα: «Γεννήθηκες με τανζανίτη», συνδέοντάς το με τις φυλετικές παραδόσεις γέννησης των Μασάι. Μπορούμε μόνο να ελπίζουμε ότι ο απλός καταναλωτής θα αντισταθεί σε αυτή την επιχειρηματική τακτική της «Tanzanite One» και θα εκτιμήσει τον τανζανίτη για την φυσική του ομορφιά. Ο τανζανίτης σίγουρα έχει τη θέση του ανάμεσα στους λάτρεις των πολύχρωμων λίθων. Οι προβλέψεις λένε ότι τα ορυχεία στη βόρεια Τανζανία θα εξαντληθούν μέσα σε 15 χρόνια, οπότε σίγουρα αξίζει να επενδύσετε σε τανζανίτη τώρα, ειδικά σε μεγάλους, υψηλής ποιότητας και λαμπερούς λίθους τανζανίτη.